Mỗi người đọc có quyền nghi hoặc về thế giới do tác phẩm tạo ra

Nhà văn Nguyễn Xuân Thủy

Bài trên mục "Quán văn" - Tạp chí Văn nghệ quân đội số Tết Tân Mão.
Nhà văn Đỗ Bích Thúy thực hiện

1. Điều đầu tiên tôi muốn nói với anh trong cuộc trò chuyện này là anh đã thực sự khiến tôi ngỡ ngàng với cuốn tiểu thuyết vừa ra mắt có cái tên rất “hot”: Sát thủ online. Một cuốn sách khiến cho người đọc vừa bàng hoàng vừa nghi hoặc. Bàng hoàng ở chỗ: Hóa ra trong lòng đô thị mà chúng ta sống đang tồn tại một thế giới ngầm rất kì dị của các game thủ; Nghi hoặc ở chỗ: Cái thế giới kì dị mà anh dựng lên đó, liệu nó có bao nhiêu phần trăm sự thật?

- Bao nhiêu phần trăm sự thật có lẽ nên để mỗi bạn đọc đo đếm theo cách của mình. Còn với tôi, tôi chỉ biết trình ra một thế giới như thế, và điều tôi cho rằng quan trọng hơn việc đo đếm hàm lượng sự thật là phải cuốn được người đọc vào cái thế giới do mình tạo ra. Dù cho không có phần trăm sự thật nào mà kéo được người đọc đồng hành cùng 350 trang sách là điều không hề đơn giản. Mỗi người đọc có quyền nghi hoặc về thế giới do tác phẩm tạo ra, nhưng hãy tin vào tính nhân văn của câu chuyện.

2. Vẫn xoay quanh cuốn tiểu thuyết này, anh khiến tôi nhớ đến thời hoàng kim của các cuốn tiểu thuyết tình báo, phản gián, trinh thám ở ta cách đây khoảng hai ba chục năm. Với motip nhân vật chính diện là “người của ta”, thường là công an chìm, đẹp trai lồng lộng như tài tử xi nê, bắn súng hai tay bách phát bách trúng, hễ gặp mặt là khiến các cô tiểu thư nhà giàu điêu đứng, và còn giữ những vị trí quan trọng trong lòng địch... motip ấy đã được lặp lại trong tiểu thuyết của anh, nhưng với một dáng vẻ mới, đậm hơi thở cuộc sống hôm nay. Anh có thể nói gì về nhân vật chính diện trong cuốn sách này?

- Với tôi tất cả các nhân vật trong Sát thủ online đều được “đối xử” bình đẳng, dù nhân vật đó là chính diện hay phản diện. Còn với nhận xét của chị, nếu được như vậy thì tôi rất mừng vì đã làm “sống lại” một motip cũ đã được nhiều tác giả tiền bối vận dụng thành công. Trong Sát thủ online, các nhân vật chiến sĩ cảnh sát phòng chống tội phạm mạng không chỉ “làm chuyên môn” đơn thuần trong không gian công việc của họ mà đều đóng “vai trò kép”, tham gia sâu vào câu chuyện, gắn bó mật thiết với các tuyến nhân vật. Họ đều là những nhân vật có đời sống văn học sâu sắc. Tôi tin rằng, dù Sát thủ online nằm trong cuộc thi của ngành công an nhưng không vì thế mà Ban giám khảo chấp nhận những hình ảnh công an “đẹp” một cách cũ kỹ và dễ dãi.

3. Dư luận hầu như đặc biệt quan tâm đến cách “giải mã những tội ác đến từ internet” trong cuốn sách này của anh. Anh có thể kể lại những chi tiết quan trọng trong hành trình thâm nhập vào thế giới online đó không?

- Với sự xâm lấn của Internet vào mọi ngõ ngách đời sống như hiện nay thì mỗi công dân ít nhiều đều tham dự vào thế giới ảo và chứng kiến những gì diễn ra trong thế giới ấy. Tôi không làm gì nhiều hơn việc đóng vai trò là một công dân mạng, tham gia vào thế giới mạng như những người làm việc văn phòng khác của cuộc sống hiện đại. Còn những gì tôi tìm hiểu lại thuộc về… thế giới offline. Tôi đã tiếp cận, hẹn gặp và nói chuyện với một số game thủ, những người trẻ tham dự vào thế giới ảo, tìm hiểu cuộc sống của họ và phát hiện ra nhiều điều quan trọng, thậm chí nghe họ tâm sự về những hành vi dị biệt của bản thân. Tôi đã từng trò chuyện không chỉ một lần với một sinh viên gia đình khá giả bỏ học ngang chừng vì mê game, sau đó nhiễm thói quen tự hành hạ bản thân, tự đấm vào tường đến sưng tay để tìm… cảm giác thoải mái, giống như hiện tượng tự rạch dao lam vào tay mà báo chí đã nêu. Những đối tượng như vậy dường như không xác định được mục đích sống. Từ những cuộc tiếp xúc đó tôi đã thu được tư liệu quý mang hơi thở hiện thực sinh động để mang vào Sát thủ online.

Nhà văn Nguyễn Xuân Thủy

4. Lâu nay, Nguyễn Xuân Thủy được bạn đọc bạn viết biết tới là một cây bút trẻ trong quân đội, trưởng thành từ một người chiến sĩ, đã có thời gian khá dài đóng quân ở Trường Sa, từng viết cuốn tiểu thuyết đầu tiên về Trường Sa, từng là phóng viên báo Phòng không - Không quân, rồi trở thành Thư kí tòa soạn của Tạp chí Văn hóa quân sự... nghĩa là chặng đường cầm bút của anh gắn bó với người lính là chính. Điều gì khiến anh “nhảy tót” sang một lĩnh vực nóng hôi hổi của đời sống đô thị như vậy?

- Những năm tháng quân ngũ thực sự là một trải nghiệm vô cùng ý nghĩa đối với tôi. Cũng từ môi trường quân đội tôi đã cầm bút với những sáng tác đầu tiên. Còn dọc hành trình văn chương, có lẽ cũng nên có những bước ngoặt, rẽ ngang rẽ ngửa một chút rồi lại quay về quỹ đạo chính. Không gian sáng tạo của người cầm bút không bị khuôn vào môi trường công tác. Việc “chuyển 180 độ đề tài” của tôi như nhiều người nói khi Sát thủ online ra đời, tôi nghĩ đó là điều hết sức bình thường. Chẳng phải đời sống đô thị cũng rất gần gũi với tôi đấy ư! Ít nhất tôi cũng đang là một người lính sống ở đô thị, hàng ngày lặp ngụp trong nó, va đập với nó, thì việc nó hiện hữu trên những trang văn cũng là lẽ tất nhiên.

5. Điều này, nhiều người hỏi tôi, tôi lại hỏi anh: Anh có dự định gì cho những tác phẩm về người lính hôm nay trong đó có chúng ta không?

- Ít nhất tôi cũng đã có một tiểu thuyết về người lính hôm nay gửi tới bạn đọc. Trong quá trình tích lũy để có thể viết tiếp cái gì đó về đề tài này, tôi tạm rẽ ngang thử bút ở một mảng đề tài khác. Còn sáng tác về người lính, có lẽ cũng như nhiều người viết trẻ khác trong Quân đội, tôi luôn coi đó là mối quan tâm thường xuyên, khi nào tôi còn mang quân phục trên người, mang quân hàm trên vai thì tôi còn gắn bó với nó. Tôi sẽ trở lại với đề tài người lính, nhưng tôi cũng mong muốn những gì mình viết ra được đón nhận và có điều gì mới mẻ. Vì thế có lẽ mọi kế hoạch cụ thể vào lúc này sẽ là vội vàng…

6. Mỗi người viết có những điểm xuất phát khác nhau, cái đích mà họ hướng tới cũng khác nhau, cái đích của anh trong năm Mão này là gì vậy?

- Tôi vừa hoàn thành một khóa học bồi dưỡng kiến thức quân sự mới trở về với công việc thường ngày và cũng chưa kịp đặt ra một cái đích nào cho năm mới cả. Bình thường tôi cũng không có thói quen đặt mục đích cụ thể, thế nhưng tôi luôn nhắc mình làm việc hết khả năng. Trong sáng tác cũng vậy, không đặt mục tiêu cụ thể nhưng tôi luôn hi vọng và phấn đấu từng ngày để cuối năm có cái gì đó để thu về.

7. Tôi muốn trở lại một chút với cuốn Biển xanh màu lá xuất bản cách đây chưa lâu. Đó là một cuốn sách đã đoạt giải thưởng 5 năm của Bộ Quốc phòng. Nhưng vấn đề không phải ở chỗ nó là cuốn duy nhất viết về Trường Sa hay nó đã từng đoạt giải, mà ở chỗ cá nhân tôi cảm thấy, những gì anh viết mới chỉ là một phần rất nhỏ anh đã trải nghiệm ở nơi xa xôi ấy. Phải chăng anh còn “để dành” để viết tiếp những cuốn khác? Có còn điều gì muốn dành cho Trường Sa, viết về Trường Sa mà anh còn chưa nói hết?

- Khi viết trong tôi không tồn tại khái niệm “để dành”. Thế nhưng cũng không thể dốc hết những gì mình có vào một cuốn sách. Với Trường Sa, bạn đọc sẽ không phải đợi lâu, Nhà xuất bản Kim Đồng chuẩn bị cho ra mắt tập sách thiếu nhi “Kỳ thú Trường Sa” của tôi, trong đó tôi sẽ đóng vai trò “hướng dẫn viên” cùng các em thiếu nhi khám phá Trường Sa, giúp các em tìm hiểu những thú vị của mảnh đất xa xôi mà thiêng liêng của Tổ quốc. Với Trường Sa, có thể tôi sẽ còn có những ý tưởng khác.

8. Cảm ơn Nguyễn Xuân Thủy đã tham gia cuộc trò chuyện này.

Trực Quán: Nhà văn Đỗ Bích Thúy

Khách văn: Nhà văn Nguyễn Xuân Thủy

Nguyễn Xuân Thủy:

Sinh: 21-1-1977

Quê quán: Hạ Hoà - Phú Thọ

Hiện là Biên tập viên sách văn nghệ - Nhà xuất bản Quân đội nhân dân

Kiêm Thư ký toà soạn Tạp chí Văn hoá quân sự

Đã có 15 năm khoác áo lính trong đó có 2 năm làm nhiệm vụ tại Quần đảo Trường Sa.

Trước "Sát thủ online", Nguyễn Xuân Thủy đã in tiểu thuyết "Biển xanh màu lá", là tiểu thuyết đầu tiên viết về những người lính Trường Sa. Ngoài ra anh cũng đã in 1 tập truyện ngắn, 2 tập bút ký.

Giải thưởng:

- Giải ba truyện ngắn (không có giải nhất) - Tạp chí Văn nghệ quân đội 2009 cho truyện ngắn "Rừng mã sa hoa đỏ"

- Giải C (không có giải A) tặng thưởng Báo chí - Văn học nghệ thuật Bộ Quốc phòng (2004-2009) cho tiểu thuyết "Biển xanh màu lá"

- Tặng thưởng tiểu thuyết trong cuộc vận động sáng tác tiểu thuyết và trường ca về đề tài LLVT và chiến tranh cách mạng của Tổng cục Chính trị - QĐNDVN cho tác phẩm "Biển xanh màu lá" 2009

- Giải nhì (không có giải nhất) bút ký văn học - Tạp chí Nhà văn 2008 cho bút ký "Khát vọng dưới đỉnh Fansipan"

- Giải ba bút ký văn học - Tạp chí Văn nghệ quân đội 2004 cho bút ký "Nơi gió Lào đi qua".
Và một số giải thưởng về báo chí, văn học nghệ thuật khác.